Plant Protection
Εγκατάσταση της εφαρμογής για Android Εγκατάσταση της εφαρμογής iPhone / iPad Εγκατάσταση της εφαρμογής για Windows PC / Laptop Εφαρμογή για Chrome Βρείτε μας στο Facebook
Για να δείτε δραστικές ουσίες και τι αντιμετωπιζει το κάθε σκεύασμα, δημιουργήσετε μια συνδρομή.

Ελιά: Πρακτικές ισορροπημένου κλάδεματος διαμόρφωσης, ανανέωσης και καρποφορίας

Γενικές αρχές κλαδέματος

Ο αντικειμενικός σκοπός του κλαδέματος είναι:
  • Να διατηρήσουμε την απόδοση του φυτού,
  • Να ρυθμίσουμε την ανάπτυξή του,
  • Να καταμερίσουμε σωστά τους καρποφόρους βλαστούς,
  • Να διατηρήσουμε σωστή αναλογία φυλλικής και ξυλώδους μάζας,
  • Να εξασφαλίσουμε καλή κυκλοφορία του αέρα και διάχυση άπλετου φωτός και
  • Να αποφύγουμε την πλεονασματική παραγωγή, έτσι ώστε να έχουμε καρπό κάθε χρόνο και όχι κόθε δύο χρόνια.[1]
Ένα σωστό κλάδεμα συμβάλει στον ουσιαστικό περιορισμό των μηκυτολογικών προσβολών και των προσβολών από κοκκοειδή, για αυτό είναι σημαντικό να επιτυγχάνουμε τον καλό αερισμό και φωτισμό του δένδρου.
 

Κύριοι τύποι κλαδέματος

  • Κλάδεμα διαμόρφωσης
    Δίνει το επιθυμητό σχήμα των δένδρων
  • Κλάδεμα καρποφορίας
    Συνήθως ετήσιο κατά την διάρκεια ή προς το τέλος του χειμώνα. Συστήνεται το άνοιγμα του κέντρου της κόμης με την αφαίρεση των λαιμάργων ή πολύ ζωηρών βλαστών με ταυτόχρονο αραίωμα βλαστών στους βραχίονες ή υποβραχίονες του δένδρου.
  • Xλωρό ή καλοκαιρινό κλάδεμα
    Απλή αφαίρεση λαίμαργων βλαστών
  • Κλάδεμα ανανέωσης
    Σε μεγάλης ηλικίας δένδρα ή σε εγκαταλελειμμένους ελαιώνες που πρόκειται να μπουν ξανά στην παραγωγή συνιστάται το κλάδεμα ανανέωσης που περιλαμβάνει συνήθως μεγάλες τομές στα σημεία διακλάδωσης των κύριων βραχιόνων (σταυρώματα).
 

Εποχή κλαδέματος

Το κλάδεμα πρέπει να εφαρμόζεται τον χειμώνα ταυτόχρονα με την συγκομιδή όταν η καρποφορία είναι σημαντική ή μετά την συγκομιδή και πάντοτε πριν από την άνθηση. 
Σε περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος παγετού το κλάδεμα θα πρέπει να γίνεται όταν τα φυτά εισέρχονται στη βλαστική περίοδο (νωρίς την άνοιξη). Την περίοδο αυτή έχουμε τις μικρότερες απώλειες καρπού και τις λιγότερες πιθανότητες ζημιών από παγετό. [3]
 
Το σωστό κλάδεμα εξασφαλίζει:
• Οικονομία νερού (λόγω μείωσης της διαπνοής του φυλλώματος-σημαντικό για ημιξηρικές περιοχές)
• Ανανέωση των δένδρων
• Ρύθμιση των αναγκών σε θρεπτικά
• Ευκολότερη συγκομιδή [2]
 

Κλάδεμα Διαμόρφωσης κατά την εγκατάσταση του ελαιώνα

Το κλάδεμα διαμόρφωσης έχει σκοπό να καλυτερεύσει το μελλοντικό σχήμα του δενδρυλλίου, αφαιρώντας όλους τους βλαστούς που εμποδίζουν τη σωστή διαμόρφωσή του. Η ελιά καρποφορεί στα κλαδιά του προηγούμενου έτους.
Το κλάδεμα διαμόρφωσης ξεκινά με τη φύτευση. Εφόσον η φύτευση στέφθηκε με επιτυχία, θα πρέπει α κολούθως το διαμορφώσουμε το σχήμο με ιδιοίτερη προσοχή γιατί πολύ δύσκολα θα μπορούμε να επέμβουμε στη συνέχεια. Δεκαπέντε-είκοσι μέρες μετά την εγκατόσταση κορφολογούμε τα φυτά (60 - 70 εκ. από το έδαφος) και αφαιρούμε τους βλασταύς που δεν χρειόζονταl κρατώντας το πολύ τρεις ή τέσσερις. Αυτή η διαδικασία είναι πολύ χρήσιμη γιατί δημιουργούμε από την αρχή τον βασικό σκελετό του φυτού.[1]
 



Το Κλάδεμα διαμόρφωσης ολοκληρώνεται με τη δημιουργία του «μόνιμου» σκελετού:
 
H εξέλιξη του δένδρου, ανάλογα με το κλάδεμα διαμόρφωσης




Η κόμη, δηλαδή όλα τα κλαδιά με τα φύλλα από το πιο χαμηλό ως την κορυφή, καλό είναι να ξεκινάει από το 1,5 μέτρο και να μην υπερβαίνει τα 4,5 μέτρα [4]
 

Το κλάδεμα διαμόρφωσης κατά τα επόμενα έτη

Καλό είναι να αποφεύγετε το αυστηρό κλάδεμα διαμόρφωσης σε μεγάλης ηλικίας δένδρα. Κλάδεμα διαμόρφωσης μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλα δένδρα σε περιπτώσεις όπου έχουμε ζημίες από παγετούς, πυρκαγιές, ή δένδρα παρατημένα για μεγάλη σειρά ετών. Για αυτές τις περιπτώσεις δείτε παρακάτω στο κλάδεμα ανανέωσης.
Σε μεγάλα δένδρα καλό είναι να γίνετε μαζί με το κλάδεμα καρποφορίας κάθε 1 ή 2 χρόνια, αφαίρεση μεγάλων κλαδιών που χαλάν το σχήμα, και εμποδίζουν την ομαλή ανάπτυξη του φυτού (π.χ. κλαδιά 'κοιτάνε' προς τα επάνω ή που εμποδίζουν τον καλό φωτισμό αερισμό του δένδρου). Επίσης απαραίτητη είναι και η αφαίρεση των λαίμαργων βλαστών που εκφύονται πάνω στο παλιό ξύλο.
 

Συνέπειες αυστηρού κλαδέματος
  • Παρενιαυτοφορία (μια καλή ελαιοπαραγωγική χρόνια, και μία χωρίς καρπό)
  • Λαίμαργοι βλαστοί
  • Προβλήματα από υψηλές θερμοκρασίες
  • Ηλιοκάματα του κορμού και των κύριων βραχιόνων[2]
  • Επειτα από ένα πολύ γερό και απερίσκεπτο κλάδεμα ένα ελαιόδεντρο μπορεί να κάνει και τρία χρόνια για να ξαναδώσει καρπό.[4]
     

Ανοιγμα των φυτών προς στο ήλιο

Μια δοκιμασμένη τεχνική κλαδέματος που βοηθάει στο φωτισμό των δένδρων, και έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής, είναι το άνοιγμα των φυτών από την ανατολή και την δύση, δηλαδή από τη μεριά που ανατέλλει και δύει ο ήλιος. Στην ανατολική πλευρά των δένδρων ανοίγουμε το φυτό, ώστε να μπαίνει κατά τις πρωινές ώρες μέσα στην κώμη του δέντρου ο ήλιος, το ίδιο πρέπει να γίνει και στην δυτική πλευρά των δένδρων, με τι διαφορά ότι το άνοιγμα θα πρέπει να είναι μικρότερο. Αυτή η τεχνική κάνει τους βλαστούς να έρχονται σε επαφή με τον ήλιο για περισσότερες ώρες την ημέρα.
 

Το χλωρό κλάδεμα

Το χλωρό κλάδεμα γίνεται για να αφαιρέσοuμε λαίμαργοuς χλωρούς βλαστούς που μεγάλωσαν από τον Απρίλιο έως και lούλιο, είτε χαμηλά είτε ψηλά στο δέντρο.[1]
Οι ζωηροί βλαστοί που βγαίνουν από τις ρίζες του δέντρου και οι «λαίμαργοι βλαστοί» που φαίνεται ότι είναι δυνατοί, κάθετοι στον κορμό, πρέπει να απομακρύνονται αμέσως.[4]
 

Κλάδεμα καρποφορίας

Κλάδεμα καρποφορίας ονομάζετε αυτό που γίνετε με σκοπό την μεγιστοποίηση της παραγωγής στην επόμενη ελαιοκομική περίοδο, γίνετε μετά το μάζεμα της ελιάς, συνήθως αφαιρουνται οι 'φούντες' που έδωσαν παραγωγή φέτος, και επιλέγετε το απο που θα πάρουμε παραγωγή την επόμενη χρονιά. Σκοπός του κλαδέματος καρποφορίας είναι:
  • Η διατήρηση της παραγωγικότητας
  • Η δημιουργία βλαστών μέτριας ζωηρότητας.

 

 
Το καλό κλάδεμα και ο αερισμός του δέντρου πρέπει να αποτελούν το πρώτο μέτρο μείωσης των προσβολών από εχθρούς (κυρίως κοκκοειδή) και ασθένειες. Όταν επιλέγονται πυκνές φυτεύσεις πρέπει να εξασφαλίζεται με το ανάλογο σύστημα διαμόρφωσης και το κλάδεμα ο καλός φωτισμός και αερισμός του δένδρου. Τα προϊόντα του κλαδέματος, αν είναι μολυσμένα από ασθένειες ή προσβλημένα από έντομα, πρέπει να απομακρύνονται και να καίγονται. [3]

Η ελιά καρποφορεί σε ξύλο δύο ετών.
Είναι καταστροφή όταν στο μάζεμα της ελιάς το φθινόπωρο κόβουμε κλαδιά για να μαζέψουμε πιο βολικά τον καρπό. Γιατί στις άκρες αυτών των κλαδιών βρίσκονται τα «καρποφόρα μάτια» που θα δώσουν τον καρπό της επόμενης χρονιάς.[4]
 

Κλάδεμα ανανέωσης

Εφαρμόζεται σε δένδρα:
  • Γηρασμένα
  • Κατεστραμμένα από παγετό
  • Κατεστραμμένα από φωτιά
  • Δένδρα παρατημένα (ακλάδευτα) για πολλά χρόνια.

Αυτός ο τύπος κλαδέματος γίνεται σπάνια και αλλάζει δραστικό τη μορφή του δένδρου. Η ανανέωση του δένδρου γίνεται μετά από πολλά χρόνια, όταν τα κλαδιά έχουν δώσει τα πάντα από πλευράς καρποφορίας και ο κεντρικός κορμός δεν ξεφεύγει από τον κανόνα οπότε χρειάζεται να τον κόψουμε κάνοντας καθαρή και πλάγια τομή με το πριόνι. Η κομμένη επιφάνεια εν συνεχεία λειαίνεται και αλείφεται με βορδιγάλειο πολτό. Τον βλαστό που θα αντικαταστήσει τον κεντρικό βραχίονα τον διαλέγουμε ανάμεσα στους περιφερειακούς βλαστούς. [1]
Μετά την ανανέωση απαιτείται ρύθμιση της λίπανσης και της άρδευσης ώστε να αποφευχθεί υπερβολική βλάστηση [2]

* Όταν έχουμε πολύ μεγάλες ζημιές από παγοπληξία ή πυρκαγιά αυτός ο τύπος κλαδέματος ίσως να μην επαναφέρει τα δένδρα σε υγιή κατάσταση, σε αυτή την περίπτωση συνιστάτε: Εκρίζωση και αντικατάσταση με νέο δενδρύλλιο ή Καρατόμηση στη βάση και εμβολιασμός παραφυάδων που επιλέγουμε στη συνέχεια.

Σε όλους τους τύπους κλαδέματος θα πρέπει οι μέτριες και μεγάλες τομές να καλύπτονται με ειδικά επουλωτικά πληγών. Εάν τα δένδρα είναι υγιή συνιστάται ο τεμαχισμός και η ενσωμάτωση ή η απόθεση στο έδαφος των προϊόντων κλαδέματος
 

Περιοδικότητα κλαδέματος (κάθε πόσα χρόνια)

Ο καθορισμός της περιοδικότητας του κλαδέματος βασίζεται στους παρακάτω παράγοντες:
  • Βαθμός ανάπτυξης ετήσιων βλαστών
  • Φορτίο παραγωγής
  • Σύστημα μόρφωσης
  • Πυκνότητα φύτευσης
  • Γονιμότητα εδάφους
  • Κλίμα

Πηγές και Βιβλιογραφία
[1] H Ελία: ποικιλίες - καλλιέργεια - προϊόντα, Adriano Del Fabro, εκδόσεις Ψύχαλλος / psihalos.gr, ISBN: 978-960-8455-57-3
[2] ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΛΑΔΕΜΑΤΟΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΔρ Ν. Βολακάκης (LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10)
[3] ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛIΑΣ, ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ, ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

[4] Κλαδεύουν τις ελιές (μόνο) όταν γεράσουν; Τι καταλαβαίνουμε όταν ένας ιταλός καθηγητής πανεπιστημίου έρχεται στη χώρα μας για να διδάξει «κλάδεμα ελιάς»; - Γαλδαδάς Αλκης - tovima.gr
[5] Μαθήματα Ελαιοκομίας - Ευάγγελος Σφακιωτάκης (εκδ. typo MAN)
[6] 
Βιολογική καλλιέργεια ελιάς (EL/04/B/F/PP-148258) Πρόγραμμα της ευρωπαικης ενωσης 'Education And Culture, Leonardo Da Vinci'