Bacillus amyloliquefaciens

Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας Bacillus amyloliquefaciens

Το Bacillus amyloliquefaciens είναι ένα ωφέλιμο, Gram-θετικό, σπορογόνο βακτήριο εδάφους με υψηλή βιολογική και γεωργική αξία, που χρησιμοποιείται ως βιοδιεγέρτης, βιολογικό μυκητοκτόνο/βακτηριοκτόνο και PGPR (Plant Growth Promoting Rhizobacterium).

Ταυτότητα και Γενικά χαρακτηριστικά:

• Gram-θετικό, ραβδόμορφο, σπορογόνο βακτήριο, στενά συγγενικό με το Bacillus subtilis, αλλά με ιδιαίτερα υψηλή παραγωγή ενζύμων και αντιμικροβιακών πεπτιδίων.
• Ριζοσφαιρικό / root-colonizing βακτήριο: εγκαθίσταται στη ριζόσφαιρα και στην επιφάνεια ριζών και φύλλων, σχηματίζοντας προστατευτικές βιομεμβράνες (biofilm).
• Ανήκει στα PGPR, με ρόλο σε βιολίπανση, βιοδιέγερση και βιολογική καταπολέμηση παθογόνων.

Μηχανισμοί δράσης στη γεωργία:

1. Βιολογική καταπολέμηση παθογόνων:

• Το B. amyloliquefaciens παράγει ένα «κοκτέιλ» αντιμικροβιακών ουσιών που καταστέλλουν παθογόνους μύκητες και βακτήρια. Τα παραγόμενα αντιμικροβιακά ειναι τα Surfactin, Fengycin, Iturin, 
  Bacilysin
• Στόχοι (ενδεικτικά): Μύκητες εδάφους όπως Fusarium, Rhizoctonia, Pythium, Phytophthora​, Επιφανειακές ασθένειες όπως Botrytis και άλλες μυκητολογικές/βακτηριακές προσβολές
• Τρόποι βιολογικής δράσης:
  • Ανταγωνισμός για χώρο και θρεπτικά (colonization exclusion) στην επιφάνεια ρίζας και φύλλου.
  • Παραγωγή λιποπεπτιδίων που αυξάνουν τη διαπερατότητα και αποδιοργανώνουν τις μεμβράνες των μυκήτων.
  • Παραγωγή υδρολυτικών ενζύμων (χιτινάσες, πρωτεάσες, γλυκανάσες) που διασπούν το κυτταρικό τοίχωμα μυκήτων.

2. Προώθηση ανάπτυξης – PGPR & φυτοορμόνες​​​​​​​:

• Παραγωγή ινδόλης‑3‑οξικού οξέος (IAA): Συνθέτει IAA (αυξίνη), που διεγείρει την ανάπτυξη ριζών, την παραγωγή πλευρικών ριζών και του ριζικού τριχώματος. Με αποτέλεσμα το πιο ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα, και την καλύτερη απορρόφηση νερού και θρεπτικών συστατικών.
• Βελτίωση θρεπτικής ικανότητας: 
  
  • Αυξάνει τη διαλυτότητα φωσφόρου και βελτιώνει την πρόσληψη καλίου και άλλων ιχνοστοιχείων, μέσω παραγωγής οργανικών οξέων και φωσφατασών, αλλά και τροποποίησης της μικροχλωρίδας του εδάφους.
  • Δρα ως βιολίπασμα, συχνά σε συνδυασμό με χημικά λιπάσματα, βελτιώνοντας την αποδοτικότητά τους.

3. Διέγερση φυσικής άμυνας – ISR

• Διεγείρει την Επαγόμενη Συστηματική Αντίσταση (Induced/Systemic Resistance (ISR), ειναι μηχανισμός άμυνας των φυτών), ενεργοποιώντας γονίδια άμυνας και ενζυμικά συστήματα (π.χ. peroxidases, chitinases, β‑1,3‑glucanases).
• Έτσι τα φυτά αποκτούν αυξημένη αντοχή σε μελλοντικές προσβολές από παθογόνα και σε ορισμένες περιπτώσεις και σε αβιοτικό stress (ξηρασία, αλατότητα).​​​​​​​

Χρήσεις & μορφές σκευασμάτων

• Ως βιομυκητοκτόνο / βιοπροστατευτικό: Σκευάσματα με στελέχη όπως QST 713, D747 κ.ά. για προληπτική αντιμετώπιση μυκητολογικών ασθενειών του εδάφους και του φυλλώματος, μέσω στάγδην άρδευσης ή ψεκασμών.
• Ως βιοδιεγέρτης / βιολίπασμα: Εφαρμογή στο έδαφος ή στη ζώνη ρίζας (ριζοπότισμα, υδρολίπανση) για βελτίωση ανάπτυξης ριζών, πρόσληψης θρεπτικών και γενικής ευρωστίας της καλλιέργειας.
• Καλλιέργειες στόχοι: Λαχανικά υπαίθρου και θερμοκηπίου, αμπέλι, οπωροφόρα, ελιά, καλλωπιστικά, φράουλα, πατάτα κ.ά., ανάλογα με την έγκριση κάθε σκευάσματος.

Πλεονεκτήματα

• Συνδυάζει βιολογική καταπολέμηση παθογόνων, βιοδιέγερση και βιολίπανση σε έναν οργανισμό.
• Παράγει ισχυρά αντιμικροβιακά λιποπεπτίδια (surfactin, fengycin, iturin, bacilysin) και ένζυμα που αναστέλλουν αποτελεσματικά σημαντικούς εδαφογενείς μύκητες.
• Ως σπορογόνο Bacillus, παρουσιάζει υψηλή σταθερότητα σε σκευάσματα και καλή επιβίωση στο περιβάλλον.
• Συμβατό με βιολογική γεωργία (όπου είναι εγκεκριμένο), με μηδενικά ή εξαιρετικά χαμηλά υπολείμματα στα προϊόντα.

​​​Περιορισμοί:

• Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από συνθήκες εδάφους (υγρασία, θερμοκρασία, pH, οργανική ουσία) και από την ικανότητα αποικισμού στη συγκεκριμένη καλλιέργεια.
• Δρα κυρίως προληπτικά: δεν «θεραπεύει» βαριές, εγκατεστημένες προσβολές όπως ένα χημικό μυκητοκτόνο· χρειάζεται ένταξη σε πρόγραμμα IPM με έγκαιρες εφαρμογές.
• Διαφορετικά στελέχη έχουν διαφορετική ένταση δράσης και φάσμα στόχων· είναι σημαντικό να ακολουθούνται ακριβώς οι οδηγίες του συγκεκριμένου εμπορικού σκευάσματος (καλλιέργεια, δόση, χρόνος εφαρμογής).