Plant Protection
Εγκατάσταση της εφαρμογής iPhone / iPad Εγκατάσταση της εφαρμογής για Windows PC / Laptop Εφαρμογή για Chrome Βρείτε μας στο Facebook

Τομάτα: Οδηγός Λίπανσης

Για αυξημένη παραγωγή και άριστη ποιότητα

Η τομάτα είναι φυτό που απορροφά από το έδαφος μεγάλες ποσότητες θρεπτικών στοιχείων. Τα απαραίτητα για την ανάπτυξη των φυτών της τομάτας είναι το άζωτο (Ν), ο φώσφορος (Ρ), το κάλιο (Κ), το μαγνήσιο (Mg), το θείο (S), αλλά και τα ιχνοστοιχεία σίδηρος (Fe), ψευδάργυρος (Zn), μαγγάνιο (Mn), βόριο (B), μολυβδαίνιο (Mo) και χλώριο (Cl). Ένα ενδεικτικό πρόγραμμα λίπανσης περιλαμβάνει 31-32,8 λιπαντικές μονάδες Ν, 15-16 μονάδες P2O5, 34-37 μονάδες K2O, 7.2-8 μονάδες MgO [1]
 

 
Υπερβολικό Άζωτο προκαλεί:
  • Αύξηση της ευαισθησίας στους παθογόνους μικροοργανισμούς.
  • Μείωση παραγωγής, λόγω παράτασης της άνθησης.
  • Οψίμηση της ωρίμανσης.
  • Μαλάκωμα των καρπών.
Μεγάλες ποσότητες Φωσφόρου προκαλούν:
  • Αύξηση του ποσοστού των ανομοιόμορφα χρωματισμένων καρπών.
  • Αύξηση του ποσοστού των κούφιων καρπών.
Με ενίσχυση της Καλιούχου λίπανσης βελτιώνεται η ποιότητα των καρπών και μετριάζονται οι αρνητικές επιδράσεις που μπορούν να προκύψουν από την υπερβολική δοσολογία Αζώτου. Η υπερβολική όμως Καλιούχος λίπανση συχνά προκαλεί τροφοπενία Μαγνησίου στην τομάτα, λόγω ανταγωνισμού των δύο θρεπτικών στοιχείων. Συμπερασματικά η τομάτα απαιτεί ισχυρή αλλά ισορροπημένη λίπανση.[2]

 
Ανάγκες Θρεπτικών στοιχείων για την τομάτα (κιλά/στρέμμα)
  ΑΖΩΤΟ (Ν) ΦΩΣΦΟΡΟΣ (Ρ205) ΚΑΛΙΟ (Κ2Ο) ΜΑΓΝΗΣΙΟ (MgO) Ασβέστιο (CaO)
Βιομηχανική Τομάτα 20 – 35 6 – 20 20 – 40 3 – 8 9 - 20
Επιτραπέζια Τομάτα 25 – 40 6 – 20 25 – 50 4 – 10 9 - 35
Τομάτα Θερμοκηπίου 30 – 45 10 – 25 25 – 70 4 – 12 9 - 35
 

Προτάσεις Λίπανσης

Η χορήγηση των θρεπτικών στοιχείων Αζώτου και Καλίου πρέπει να επιμερίζεται κατά τη διάρκεια του βλαστικού κύκλου και η Αζωτούχος λίπανση να ελαχιστοποιείται ή να σταματά λίγο πριν την έναρξη της ωρίμανσης των καρπών για τη βιομηχανική τομάτα. Στην καλλιέργεια της βιομηχανικής τομάτας και στην υπαίθρια καλλιέργεια της επιτραπέζιας τομάτας, όλη η ποσότητα του Φωσφόρου χορηγείται εφ’ άπαξ στην αρχή της καλλιέργειας και ενσωματώνεται στο έδαφος.
 
Βασική Λίπανση
Τύπος Λιπάσματος Δοσολογία (κιλά/στρέμ.) Παρατηρήσεις
20-10-15(S) + 2Mg + Ιχv.
(Σταθεροποιημένo/βραδείας αποδέσμευσης)
60 - 100 Η επιλογή του συγκεκριμένου τύπου εξαρτάται από τις εδαφικές συνθήκες, τον τύπο της καλλιέργειας και από την ύπαρξη συμπληρωματικής υδρολίπανσης.
Δεκαπεντάρι (15-15-15 + 3Mg)
(Σταθεροποιημένo/βραδείας αποδέσμευσης)
60 - 100
10-10-20-(15) + MgO + Ιχv. 60 – 120
12-8-16 + 3MgΟ+S+Ιχν 60 – 120
14-7-14-(12,5) + MgO + Ιχν. 60 – 80
12-12-12-(15) + Ιχν. 80 -120
Εντεκάρι (11-15-15-(14)) 80 -120
Επιφανειακή Λίπανση
40-0-0
(Σταθεροποιημένo/βραδείας αποδέσμευσης)
20 - 25 Το υπόλοιπο της ποσότητας Αζώτου που υπολείπεται από την ποσότητα Αζώτου του βασικού λιπάσματος που χρησιμοποιήθηκε έως το επίπεδο των 25-30 μον. μοιρασμένο σε δόσεις ανάλογα με τον τρόπο καλλιέργειας.
Θειϊκή αμμωνία (21-0-0 +24S) 10 - 15
ΝΙΤΡΙΚΗ ΑΜΜΩΝΙΑ (34,5-0-0)  
ΝΙΤΡΙΚΗ ΑΜΜΩΝΙΑ (33,5-0-0)  
ΑΣΒΕΣΤΟΥΧΟΣ ΝΙΤΡΙΚΗ ΑΜΜΩΝΙΑ (26-0-0)  
25-0-0-(16)  
27-0-0 + 5MgO + 0,2B  
 
 
Τομάτα Θερμοκηπίου
Πρόταση Λίπανσης με Βασική και με Υδρολίπανση
Σταδιο Λίπανση

Μεταφύτευση - Eγκατάσταση
 
Χρησιμοποιούμε λιπάσματα με υψηλό φωσφορικό τίτλο (ως starters) για να βοηθήσουμε την εγκατάσταση και να προωθήσουμε τη δημιουργία ικανοποιητικού στελέχους και εκτεταμένου ριζικού συστήματος.[2]
13-40-13+IXN
16-30-0+IXN
16-20-0+IXN

Εγκατάσταση - Έναρξης καρπόδεσης
 
Με ισόρροπα 1:1:1 ή 2:1:2 τύπους λιπασμάτων κρατάμε ψηλά τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών στοιχειών με σκοπό να καλύψουμε τις ανάγκες του αυξημένου ρυθμού ανάπτυξης. Στόχος μας είναι η ισορροπία μεταξύ της βλαστικής και της
αναπαραγωγικής φάσης. Επικουρικά, και εάν χρειάζεται, μπορούμε να ενισχύσουμε την ανθοφορία με κάποιο υδατοδιαλυτό με υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο. Στη περίπτωση που σε κάποια στιγμή θέλουμε να ενισχύσουμε τη βλαστική ανάπτυξη μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κάποιo λίπασμα πλούσιο σε άζωτο (π.χ. 20-5-10).[2]
20-20-20 +IXN
16-16-16 +CaO
15-10-15

Καρπόδεση - Έναρξη της συγκομιδής
(περίπου με την εμφάνιση της 6ης-7ης ταξιανθίας)
 
Μπορούμε να συνεχίσουμε με την παροχή λιπασμάτων με αναλογία 1:1 ή 2:1:2 αλλά σταδιακά αυξάνουμε τη χορήγηση του καλίου με σκοπό να καλύψουμε τις βαθμιαία αυξανόμενες ανάγκες της καλλιέργειας. Αντίστοιχα μεγαλώνουν και οι απαιτήσεις σε ασβέστιο. Και τα δύο στοιχεία (ειδικά και η μεταξύ τους αναλογία) συντελούν στην ποιότητα και διατηρησιμότητα του καρπού ειδικά στις θερμές περιόδους συγκομιδής. Σημαντική επίσης και η αναλογία μεταξύ αζώτου και καλίου με σχέση με Ν:K2O από 1:2 έως και 1:4.[2]
15-5-30+3 +IXN
 20-20-20+IXN
10-15-30 +CaO

Έναρξη της συγκομιδής έως 20 ημέρες πριν το τέλος της καλλιέργειας
 
Είναι ίσως η πιο κρίσιμη περίοδος της καλλιέργειας γιατί συνυπάρχουν έντονα η βλαστική και η αναπαραγωγική φάση με αποτέλεσμα τον συναγωνισμό για τα θρεπτικά στοιχεία. Μπορούμε να συνεχίσουμε με την παροχή λιπασμάτων με την αναλογία Ν-Κ 1:1 ή 2:1:2, αλλά σταδιακά, και μετά αυξάνουμε την παροχή καλίου και ασβεστίου προσέχοντας ωστόσο και την επάρκεια σε άζωτο, κάνοντας εάν χρειαστούν και κάποιες υδρολιπάνσεις με σκοπό να βελτιώσουμε την αναλογία Ν:K2O (1:1 ή 1,5:1).[2]
7-12-40+2+IXN
15-0-30
10-15-30 +CaO

Άζωτο: Το άζωτο έχει σημαντική επίδραση στη βλαστική ανάπτυξη και την απόδοση του φυτού. Αύξηση του διαθέσιμου αζώτου προκαλεί υπερβολική βλάστηση και κατά συνέπεια αυξάνει τις απαιτήσεις του φυτού σε νερό. Επίσης, παρατείνει την άνθηση και μειώνει την καρπόδεση. Με μεσαίες δόσεις αζώτου, επιτυγχάνεται καλύτερη απόδοση του φυτού, αν όμως συνδυαστούν με μικρή ποσότητα καλίου, προκαλείται σχηματισμός μεγαλύτερων καρπών χαμηλότερης ποιότητας. Το άζωτο επηρεάζει και το χρωματισμό του καρπού. Μεσαίες ποσότητες αζώτου προκαλούν ανομοιομορφία στην ανάπτυξη του χρώματος. Το πρόβλημα αυτό μειώνεται σε χαμηλές ποσότητες αζώτου, όπου η ανάπτυξη του φυτού είναι περιορισμένη, ή σε υψηλές ποσότητες αζώτου, όπου η παραγωγή είναι περιορισμένη.

Φώσφορος: Ο φώσφορος επηρεάζει τη βλάστηση και την παραγωγή του φυτού, ανάλογα με τη διαθεσιμότητά του στο έδαφος, την περιεκτικότητα του εδάφους σε οργανική ουσία και το pH. Από τη μία βοηθάει στην καλύτερη ανάπτυξη του ριζικού συστήματος και την ομοιόμορφη ανάπτυξη του χρώματος του καρπού κατά την ωρίμανση, από την άλλη όμως, υψηλή περιεκτικότητα προκαλεί ανομοιόμορφο χρωματισμό των καρπών και ποιοτική υποβάθμισή τους (αύξηση των κενών χώρων στο εσωτερικό του καρπού, μείωση οξύτητας). Η έλλειψη φωσφόρου προκαλεί μωβ χρωματισμό στην κάτω επιφάνεια των φύλλων.

Κάλιο: Το κάλιο παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες του φυτού. Μεσαίες δόσεις καλίου προκαλούν αυξημένη παραγωγή φυτών με μέτριους ποιοτικά καρπούς σε γεύση και χρώμα. Η προσθήκη μεγαλύτερων ποσοτήτων καλίου βελτιώνει κατά πολύ την ποιότητα, το σχήμα, τη συνεκτικότητα και την ομοιομορφία στο χρώμα του καρπού. Η έλλειψη του καλίου εμφανίζεται με περιφερειακή χλώρωση και νέκρωση των φύλλων, ξεκινώντας από τα φύλλα της βάσης, ενώ προκαλεί ανομοιόμορφη εμφάνιση χρώματος των καρπών. Ο περιορισμός στον επαρκή εφοδιασμό με ασβέστιο προκαλεί περιορισμούς στην ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, μειώνει το ύψος του φυτού και το συνολικό αριθμό φύλλων. Επιπλέον, προκαλεί ποιοτική υποβάθμιση των καρπών, λόγω της εμφάνισης της ξηρής σήψης της κορυφής.

Μαγνήσιο: Το μαγνήσιο συμμετέχει στη λειτουργία της φωτοσύνθεσης των φύλλων, καθώς και στη σύνθεση των σακχάρων και των υδατανθράκων. Έλλειψη του στοιχείου αυτού προκαλεί περιορισμό της βλαστικής ανάπτυξης του φυτού και της παραγωγής καθώς και περιφερειακή χλώρωση των φύλλων (από τη βάση στην κορυφή).

Βόριο: Το βόριο συμμετέχει στη σύνθεση των υδατανθράκων και στην ανάπτυξη των οργάνων καρποφορίας. Έλλειψη βορίου προκαλεί μεταχρωματισμό των φύλλων σε κίτρινο - πορτοκαλί.

Μαγγάνιο: Το μαγγάνιο συμμετέχει στη σύνθεση των υδατανθράκων και στην ανάπτυξη των οργάνων καρποφορίας. Η έλλειψη του μαγγανίου στα φύλλα εκδηλώνεται με ήπιας μορφής χλώρωση σε περιοχές των φύλλων μεταξύ των κύριων νεύρων, ξεκινώντας από την κορυφή, οι οποίες στη συνέχεια ξεραίνονται.

Σίδηρος: Η τροφοπενία του σιδήρου προκαλεί κιτρίνισμα της κορυφής των φυτών (κίτρινο έλασμα-πράσινα νεύρα / λευκοκίτρινο έλασμα - κίτρινα νεύρα), η οποία προχωράει προς τα φύλλα της βάσης.

Ψευδάργυρος: Η έλλειψη του ψευδαργύρου εκδηλώνεται με μεσονεύρια χλώρωση ήπιας μορφής, με χαρακτηριστική κάμψη του μίσχου των φύλλων προς τα κάτω και προς τα μέσα. Επίσης, μπορεί να παρατηρηθεί νανισμός των φυτών.

Η απορρόφηση των στοιχείων από το φυτό επηρεάζεται από διάφορους κλιματικούς και εδαφικούς (pH) παράγοντες. Ο επαρκής εφοδιασμός των φυτών της τομάτας με θρεπτικά στοιχεία ελέγχεται με τη μέθοδο της φυλλοδιαγνωστικής, κατά την οποία προσδιορίζεται η περιεκτικότητα η περιεκτικότητα του μίσχου των φύλλων σε θρεπτικά στοιχεία, επί τη βάση του νωπού και του ξηρού βάρους του μίσχου. Δειγματοληπτικά, συλλέγονται μίσχοι από το πρώτο φύλλο που βρίσκεται αμέσως κάτω από την τελευταία ανοιχτή ταξιανθία.[1]
 

Εδαφικές συνθήκες

Η ντομάτα προσαρμόζεται εύκολα σε διάφορους τύπους εδαφών. Αναπτύσσεται όμως και παράγει καλύτερα στα μέσης σύστασης, βαθιά, γόνιμα, πλούσια σε οργανική ουσία, στραγγερά, καλά αεριζόμενα, με υψηλό βαθμό υδατοϊκανότητας, χωρίς προβλήματα από έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων. Όσον αφορά τις χημικές ιδιότητες του εδάφους, η πιο κατάλληλη αντίδραση για την καλλιέργεια της τομάτας θεωρείται η περιοχή μεταξύ pH=6 - 6,5, αν και pH μέχρι 7,5 έχει καλά αποτελέσματα. Τα πιο κατάλληλα εδάφη είναι τα αμμοπηλώδη και τα πηλοαμμώδη. Για πρώιμη παραγωγή μπορεί να χρησιμοποιούνται και τα ελαφρά αμμώδη εδάφη, αλλά τα εδάφη αυτά είναι πτωχά, με χαμηλό βαθμό υδατοϊκανότητας. Τα αμμώδη πλεονεκτούν, όσον αφορά το χρόνο παραγωγής (πιο πρώιμη) και όχι το ύψος της παραγωγής. Επίσης, όχι πολύ κατάλληλα είναι τα βαριά πηλώδη εδάφη, γιατί στραγγίζουν δύσκολα, είναι προβληματικά όταν υπάρχει υψηλή συγκέντρωση αλάτων, γιατί η έκλυσή τους γίνεται δύσκολα. Το ριζικό σύστημα της τομάτας αναπτύσσεται μέχρι το βάθος των 75cm και θα πρέπει, όταν η φυσική στράγγιση του εδάφους δεν είναι ικανοποιητική, να προβλέπεται εγκατάσταση συστήματος στράγγισης στο θερμοκήπιο. Για τη βελτίωση του εδάφους είναι απαραίτητη η εφαρμογή άφθονης οργανικής ουσίας, όπου προστίθεται στο έδαφος με κομπόστ ή με χλωρή λίπανση ή με αμειψισπορά ή με κοπριά.[4]
 

 
Πηγές
[1] Η βιολογική καλλιέργεια της υπαίθριας τομάτας στη νήσο Κέα, πτυχιακή εργασία του φοιτητή Παούρη Βλάσιου, Θεσσαλονίκη 2012.

[2] Οδηγοί Θρέψεις των εταιριών, ELFE, ΓΑΒΡΙΉΛ, COMPO
[3] Η τεχνική της καλλιέργειας των κηπευτικών στα θερμοκήπια, του Χρήστου Ολύμπιου, Καθηγητή Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 2001.
[4] Βιολογική καλλιέργεια ντομάτας υπό κάλυψη, πτυχιακή εργασία της φοιτήτριας Γρινιεζάκη Ελπινίκης, Ηράκλειο 2013.
[5] ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ  ΣΤΗΝ ΤΟΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ
 

Νέα / Ενημερώσεις

Ανακλήσεις και εγκρίσεις σκευασμάτων - Ενημερωτικό Δελτίο PlantPro.gr - 4/2022 / Ενημερώσεις (Τρίτη 26 Απριλίου 2022)
Έγκριση σε βιολογικό εντομοκτόνο με άδεια χρήσης και για ερασιτέχνες (Azadirachtin) Τα καλά νέα για τους λάτρεις της ερασιτεχνικής κηπουρικής / Νέα / Ειδήσεις (Παρασκευή 15 Απριλίου 2022)
Indoxacarb (Steward): Ανάκληση έγκρισης κυκλοφορίας Steward, Segefos, Indoxa, Avaunt, Bolero, Sindoxa και άλλα σκευάσματα / Νέα / Ειδήσεις (Παρασκευή 15 Απριλίου 2022)
Phosmet (Imidan): Ανάκληση έγκρισης κυκλοφορίας στην αγορά Imidan, Campsis, Zignal, Chorus, Vivio και άλλα σκευάσματα / Νέα / Ειδήσεις (Πέμπτη 7 Απριλίου 2022)
Πότε και πού απαγορεύεται η εφαρμογή αζωτούχων λιπασμάτων σύμφωνα με τους Κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης Κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης για την προστασία του περιβάλλοντος / Κανονισμοί / Ενημερωτικά δελτία (Σάββατο 26 Μαρτίου 2022)
Κανονισμοί: ως προς τον κίνδυνο μεταφοράς ψεκαστικού νέφους Οι υποχρεώσεις των επαγγελματιών χρηστών γεωργικών φαρμάκων / Κανονισμοί / Ενημερωτικά δελτία (Σάββατο 12 Μαρτίου 2022)
Ενημερωτικό Δελτίο Φεβρουάριος 2022 - plantpro.gr / Ενημερώσεις (Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου 2022)
Λιπάσματα: Οι λόγοι που είναι τόσο ανεβασμένες οι τιμές Τι λέει ο International Fertilizer Industry Association (IFA) / Νέα / Ειδήσεις (Παρασκευή 11 Φεβρουαρίου 2022)
Μέχρι τον Ιούνιο η έκτακτη ενίσχυση βρώσιμης ελιάς και λεβάντας λέει η Κομισιόν / Νέα / Ειδήσεις (Παρασκευή 11 Φεβρουαρίου 2022)
Οι βασικές αρχές τις νομοθεσίας που πρέπει όλοι οι αγρότες να τηρούν σύμφωνα με τους Κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης Κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης: Γενικές Υποχρεώσεις Γεωργών / Κανονισμοί / Ενημερωτικά δελτία (Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου 2022)