Θριπες - ΚΡΕΜΜΥΔΙ ΕΣΑΛΟΤ Η ΑΣΚΑΛΩΝΙΑ
Ο Thrips tabaci (θρίπας του κρεμμυδιού) αποτελεί τον κυριότερο θρίπα των καλλιεργειών κρεμμυδιού παγκοσμίως και συχνά είναι πιο συχνός και επιβλαβής από άλλα είδη θριπών στα φυτα του γένους Allium (Κρεμμύδι, Σκόρδο,Πράσο) και της οικογένειας Alliaceae (Αλλιοειδή).
🔹 Έμμεση ζημιά μετα την προσβολή απο θρίπα, είναι η μετάδοση παθογόνων, κυρίως του Iris yellow spot virus (IYSV) και άλλων tospovirus, που μπορούν να υποβαθμίσουν έντονα την απόδοση και την ποιότητα των βολβών.
Συμπτώματα:
🔹 Στα φύλλα του κρεμμυδιού παρατηρούνται επιμήκεις, ασημόχρωμες ή γκριζωπές ραβδώσεις και κηλίδες, αποτέλεσμα της καταστροφής του παρεγχύματος από τη μυζητική τροφή των θριπών.
🔹 Με την ένταση της προσβολής, το φύλλωμα αποκτά χαρακτηριστική «ασημόχρωμη εσχάρωση», γίνεται θαμπό, με ξηράνσεις στις κορυφές και δυνατό φυλλόπτωση, μειώνοντας δραστικά τη φωτοσυνθετική επιφάνεια.
🔹 Σε χλωρά κρεμμύδια και πράσα, τα συμπτώματα αυτά (γραμμώσεις, εσχαρώσεις, ανομοιόμορφος χρωματισμός) υποβαθμίζουν οπτικά το προϊόν και μειώνουν την εμπορική του αξία, ακόμη και όταν η απώλεια βάρους δεν είναι μεγάλη.
Βιολογία και κύκλος ζωής:
🔹 Ο T. tabaci είναι μικρό, λεπτό έντομο (1-1,3 mm), κιτρινωπό έως καστανοκίτρινο, που τρέφεται μυζητικά από τα φύλλα του κρεμμυδιού και άλλων βολβωδών καλλιεργειών.
🔹 Διαχειμάζει κυρίως ως ενήλικο μέσα σε φυτικά υπολείμματα, σε ζιζάνια και σε υπολείμματα καλλιεργειών κρεμμυδιού και άλλων φυτών ξενιστών.
🔹 Την άνοιξη τα ενήλικα θηλυκά ωοτοκούν μέσα στον φυτικό ιστό των φύλλων και οι προνύμφες, μετά από 2 νυμφικά στάδια, τρέφονται στην επιφάνεια των φύλλων πριν νυμφωθούν στο έδαφος ή στη βάση του φυλλώματος.
🔹 Σε θερμές συνθήκες (περίπου 21-28 °C) ο βιολογικός κύκλος μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου 2 εβδομάδες και να αναπτυχθούν πολλές επικαλυπτόμενες γενιές ανά καλλιεργητική περίοδο.
Σημασία και ζημιές στο κρεμμύδι:
🔹 Ο T. tabaci θεωρείται το κυρίαρχο και σημαντικότερο είδος θρίπα στο κρεμμύδι, σε σύγκριση με άλλους θρίπες όπως ο Frankliniella occidentalis (θρίπας της Καλιφόρνιας).
🔹 Η άμεση ζημιά στους βολβούς αποθήκευσης από την τροφική δραστηριότητα θεωρείται συνήθως περιορισμένης σημασίας, όμως μεγάλοι πληθυσμοί προκαλούν σημαντική μείωση της φωτοσύνθεσης, της αύξησης και της τελικής παραγωγής.
🔹 Η ζημιά είναι ιδιαίτερα σοβαρή στα χλωρά βολβώδη λαχανικά (χλωρά κρεμμύδια, πράσα, φρέσκα Allium), όπου η προσβολή στο φύλλωμα μειώνει άμεσα την εμπορική αξία.
Καλλιεργητικά μέτρα και πρόληψη:
🔹 Καταστροφή υπολειμμάτων και ζιζανίων: Η απομάκρυνση και καταστροφή των υπολειμμάτων της καλλιέργειας κρεμμυδιού και των ζιζανίων μέσα και γύρω από τον αγρό μειώνει θέσεις διαχείμασης και εναλλακτικούς ξενιστές του θρίπα, αν και η αποτελεσματικότητα περιορίζεται λόγω της μεγάλης κινητικότητας και του υψηλού ρυθμού πολλαπλασιασμού του εντόμου.
🔹 Χωροθέτηση καλλιέργειας: Συνιστάται να αποφεύγεται η εγκατάσταση κρεμμυδιών δίπλα σε αγρούς σιτηρών, καθώς οι πληθυσμοί του T. tabaci αυξάνονται στα σιτηρά την άνοιξη και μπορούν εύκολα να μετακινηθούν στα κρεμμύδια.
🔹 Η αμειψισπορά με μη ξενιστές μειώνει τη συνεχή πίεση θρίπα στον ίδιο αγρό.
🔹 Διαχείριση μικροκλίματος και καλλιεργητικών πρακτικών: Η άρδευση με τεχνητή βροχή έχει δειχθεί ότι μπορεί να περιορίσει προσωρινά τους πληθυσμούς θριπών, καθώς απομακρύνει προνύμφες και ενήλικα από τα φύλλα και αυξάνει τη θνησιμότητα, αν και συνήθως δεν επαρκεί από μόνη της και απαιτούνται συμπληρωματικοί ψεκασμοί.
🔹 Η χρήση ανακλαστικών (ασημί) πλαστικών εδαφοκάλυψης, μειωμένης αζωτούχας λίπανσης και ανθεκτικών/ανεκτικών ποικιλιών κρεμμυδιού έχουν αναφερθεί ως τακτικές που περιορίζουν την εγκατάσταση και την πυκνότητα του T. tabaci.
Βιολογική καταπολέμηση και ωφέλιμα:
🔹 Οι φυσικοί εχθροί των θριπών περιλαμβάνουν αρπακτικά ακάρεα (π.χ. Neoseiulus spp.), αρπακτικά ημίπτερα του γένους Orius, αρπακτικούς θρίπες, προνύμφες χρύσωπα (Chrysoperla spp.) και πασχαλίτσες.
🔹 Ωστόσο, τα ωφέλιμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε πολλά εντομοκτόνα, και σε αγρούς με συχνές χημικές εφαρμογές η σημασία τους μπορεί να είναι περιορισμένη.
Χημική αντιμετώπιση και ανθεκτικότητα:
🔹 Η χημική καταπολέμηση του T. tabaci είναι δύσκολη λόγω της ανάπτυξης ανθεκτικότητας σε πολλούς κλασικούς δραστικούς (οργανοφωσφορικά, πυρεθροειδή κ.ά.), καθώς και λόγω της κρυπτικής συμπεριφοράς (έντομα μέσα στα περιβλήματα των φύλλων).
🔹 Γενικά συνιστάται οι ψεκασμοί να ξεκινούν όταν οι πληθυσμοί είναι ακόμη χαμηλοί, καθώς η καταστολή υψηλών πληθυσμών είναι δυσχερής και κοστοβόρα.
🔹 Η χρήση βιοεντομοκτόνων, όπως σκευάσματα με spinosad ή συνδυασμούς spinosad + φυτικά έλαια (π.χ. neem), έχει δείξει σημαντική μείωση των πληθυσμών θριπών και αύξηση της απόδοσης σε βιολογικά/ολοκληρωμένα συστήματα παραγωγής κρεμμυδιού.
🔹 Για τη διαχείριση της ανθεκτικότητας συνιστάται εναλλαγή ομάδων εντομοκτόνων (διαφορετικοί κωδικοί IRAC), περιορισμός του συνολικού αριθμού εφαρμογών ανά περίοδο και συνδυασμός χημικών επεμβάσεων με καλλιεργητικά και βιολογικά μέτρα.
🔹 Έμμεση ζημιά μετα την προσβολή απο θρίπα, είναι η μετάδοση παθογόνων, κυρίως του Iris yellow spot virus (IYSV) και άλλων tospovirus, που μπορούν να υποβαθμίσουν έντονα την απόδοση και την ποιότητα των βολβών.
Συμπτώματα:
🔹 Στα φύλλα του κρεμμυδιού παρατηρούνται επιμήκεις, ασημόχρωμες ή γκριζωπές ραβδώσεις και κηλίδες, αποτέλεσμα της καταστροφής του παρεγχύματος από τη μυζητική τροφή των θριπών.
🔹 Με την ένταση της προσβολής, το φύλλωμα αποκτά χαρακτηριστική «ασημόχρωμη εσχάρωση», γίνεται θαμπό, με ξηράνσεις στις κορυφές και δυνατό φυλλόπτωση, μειώνοντας δραστικά τη φωτοσυνθετική επιφάνεια.
🔹 Σε χλωρά κρεμμύδια και πράσα, τα συμπτώματα αυτά (γραμμώσεις, εσχαρώσεις, ανομοιόμορφος χρωματισμός) υποβαθμίζουν οπτικά το προϊόν και μειώνουν την εμπορική του αξία, ακόμη και όταν η απώλεια βάρους δεν είναι μεγάλη.
Βιολογία και κύκλος ζωής:
🔹 Ο T. tabaci είναι μικρό, λεπτό έντομο (1-1,3 mm), κιτρινωπό έως καστανοκίτρινο, που τρέφεται μυζητικά από τα φύλλα του κρεμμυδιού και άλλων βολβωδών καλλιεργειών.
🔹 Διαχειμάζει κυρίως ως ενήλικο μέσα σε φυτικά υπολείμματα, σε ζιζάνια και σε υπολείμματα καλλιεργειών κρεμμυδιού και άλλων φυτών ξενιστών.
🔹 Την άνοιξη τα ενήλικα θηλυκά ωοτοκούν μέσα στον φυτικό ιστό των φύλλων και οι προνύμφες, μετά από 2 νυμφικά στάδια, τρέφονται στην επιφάνεια των φύλλων πριν νυμφωθούν στο έδαφος ή στη βάση του φυλλώματος.
🔹 Σε θερμές συνθήκες (περίπου 21-28 °C) ο βιολογικός κύκλος μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου 2 εβδομάδες και να αναπτυχθούν πολλές επικαλυπτόμενες γενιές ανά καλλιεργητική περίοδο.
Σημασία και ζημιές στο κρεμμύδι:
🔹 Ο T. tabaci θεωρείται το κυρίαρχο και σημαντικότερο είδος θρίπα στο κρεμμύδι, σε σύγκριση με άλλους θρίπες όπως ο Frankliniella occidentalis (θρίπας της Καλιφόρνιας).
🔹 Η άμεση ζημιά στους βολβούς αποθήκευσης από την τροφική δραστηριότητα θεωρείται συνήθως περιορισμένης σημασίας, όμως μεγάλοι πληθυσμοί προκαλούν σημαντική μείωση της φωτοσύνθεσης, της αύξησης και της τελικής παραγωγής.
🔹 Η ζημιά είναι ιδιαίτερα σοβαρή στα χλωρά βολβώδη λαχανικά (χλωρά κρεμμύδια, πράσα, φρέσκα Allium), όπου η προσβολή στο φύλλωμα μειώνει άμεσα την εμπορική αξία.
Καλλιεργητικά μέτρα και πρόληψη:
🔹 Καταστροφή υπολειμμάτων και ζιζανίων: Η απομάκρυνση και καταστροφή των υπολειμμάτων της καλλιέργειας κρεμμυδιού και των ζιζανίων μέσα και γύρω από τον αγρό μειώνει θέσεις διαχείμασης και εναλλακτικούς ξενιστές του θρίπα, αν και η αποτελεσματικότητα περιορίζεται λόγω της μεγάλης κινητικότητας και του υψηλού ρυθμού πολλαπλασιασμού του εντόμου.
🔹 Χωροθέτηση καλλιέργειας: Συνιστάται να αποφεύγεται η εγκατάσταση κρεμμυδιών δίπλα σε αγρούς σιτηρών, καθώς οι πληθυσμοί του T. tabaci αυξάνονται στα σιτηρά την άνοιξη και μπορούν εύκολα να μετακινηθούν στα κρεμμύδια.
🔹 Η αμειψισπορά με μη ξενιστές μειώνει τη συνεχή πίεση θρίπα στον ίδιο αγρό.
🔹 Διαχείριση μικροκλίματος και καλλιεργητικών πρακτικών: Η άρδευση με τεχνητή βροχή έχει δειχθεί ότι μπορεί να περιορίσει προσωρινά τους πληθυσμούς θριπών, καθώς απομακρύνει προνύμφες και ενήλικα από τα φύλλα και αυξάνει τη θνησιμότητα, αν και συνήθως δεν επαρκεί από μόνη της και απαιτούνται συμπληρωματικοί ψεκασμοί.
🔹 Η χρήση ανακλαστικών (ασημί) πλαστικών εδαφοκάλυψης, μειωμένης αζωτούχας λίπανσης και ανθεκτικών/ανεκτικών ποικιλιών κρεμμυδιού έχουν αναφερθεί ως τακτικές που περιορίζουν την εγκατάσταση και την πυκνότητα του T. tabaci.
Βιολογική καταπολέμηση και ωφέλιμα:
🔹 Οι φυσικοί εχθροί των θριπών περιλαμβάνουν αρπακτικά ακάρεα (π.χ. Neoseiulus spp.), αρπακτικά ημίπτερα του γένους Orius, αρπακτικούς θρίπες, προνύμφες χρύσωπα (Chrysoperla spp.) και πασχαλίτσες.
🔹 Ωστόσο, τα ωφέλιμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε πολλά εντομοκτόνα, και σε αγρούς με συχνές χημικές εφαρμογές η σημασία τους μπορεί να είναι περιορισμένη.
Χημική αντιμετώπιση και ανθεκτικότητα:
🔹 Η χημική καταπολέμηση του T. tabaci είναι δύσκολη λόγω της ανάπτυξης ανθεκτικότητας σε πολλούς κλασικούς δραστικούς (οργανοφωσφορικά, πυρεθροειδή κ.ά.), καθώς και λόγω της κρυπτικής συμπεριφοράς (έντομα μέσα στα περιβλήματα των φύλλων).
🔹 Γενικά συνιστάται οι ψεκασμοί να ξεκινούν όταν οι πληθυσμοί είναι ακόμη χαμηλοί, καθώς η καταστολή υψηλών πληθυσμών είναι δυσχερής και κοστοβόρα.
🔹 Η χρήση βιοεντομοκτόνων, όπως σκευάσματα με spinosad ή συνδυασμούς spinosad + φυτικά έλαια (π.χ. neem), έχει δείξει σημαντική μείωση των πληθυσμών θριπών και αύξηση της απόδοσης σε βιολογικά/ολοκληρωμένα συστήματα παραγωγής κρεμμυδιού.
🔹 Για τη διαχείριση της ανθεκτικότητας συνιστάται εναλλαγή ομάδων εντομοκτόνων (διαφορετικοί κωδικοί IRAC), περιορισμός του συνολικού αριθμού εφαρμογών ανά περίοδο και συνδυασμός χημικών επεμβάσεων με καλλιεργητικά και βιολογικά μέτρα.
