Αλτερνάρια - ΡΟΔΙΑ
Παθογόνος οργανισμός: Alternaria alternata (Deuteromycetes, Hyphomycetes)
Πολύ διαδεδομένος σαπροφυτικός και ευκαιριακά παθογόνος μύκητας.
Προσβάλλει πολυάριθμα είδη (κηπευτικά, δενδρώδεις καλλιέργειες, σπόρους), αλλά στη ροδιά συνδέεται κυρίως με εσωτερική σήψη των καρπών.
Συμπτώματα:
Εξωτερική εικόνα καρπού:
🔹 Συχνά χωρίς εμφανή εξωτερικά συμπτώματα.
🔹 Σε ορισμένες περιπτώσεις:
🔸 ελαφρά βυθισμένες ή σκουρόχρωμες κηλίδες γύρω από τον κάλυκα,
🔸 μικρές, δυσδιάκριτες περιοχές μεταχρωματισμού.
🔹 Γι’ αυτό η ασθένεια θεωρείται κυρίως «κρυφή» εσωτερική σήψη.
Εσωτερικό των καρπών (τυπικό διαγνωστικό στοιχείο):
🔹 Ιστοί κοντά στον κάλυκα ή κατά μήκος των χωρίων του καρπού:
🔸 αποκτούν σκούρο καστανό έως μαύρο χρώμα,
🔸 εμφανίζονται ξηρές ή μαλακές νεκρωτικές περιοχές.
🔹 Οι σπόροι/λόβοι (arils):
🔸 συχνά συρρικνώνονται,
🔸 χάνουν τη διαύγεια και γίνονται καστανοκόκκινοι ή μαύροι.
🔹 Η εσωτερική επιφάνεια της φλούδας και των χωρισμάτων καλύπτεται από:
🔸 μαύρη - ελαιοπράσινη εξάνθηση (κονιδιοφορίες και κονίδια Alternaria).
🔹 Προχωρημένες προσβολές συνοδεύονται από:
🔹 δυσάρεστη οσμή,
🔹 πλήρη υποβάθμιση του καρπού, μη εμπορεύσιμο προϊόν.
Βιολογία - Επιδημιολογία:
🔹 Ο μύκητας επιβιώνει:
🔸 σε φυτικά υπολείμματα,
🔸 σε έδαφος,
🔸 σε άλλους ξενιστές (ζιζάνια, γειτονικές καλλιέργειες).
🔹 Η μόλυνση των καρπών γίνεται:
🔸 κυρίως από τον κάλυκα και τα ανθικά υπολείμματα κατά την άνθηση και αμέσως μετά,
🔸 δευτερευόντως μέσω τραυματισμών της επιδερμίδας (χαλάζι, έντομα, μηχανικές πληγές).
🔹 Τα κονίδια μεταφέρονται με:
🔸 άνεμο, βροχή, εργαλεία, κιβώτια, επιφάνειες διαλογής και αποθήκευσης.
🔹 Ευνοϊκές συνθήκες:
🔸 υψηλή σχετική υγρασία και παρατεταμένη διαβροχή,
🔸 θερμοκρασίες 20-30°C,
🔸 πυκνοί οπωρώνες με κακό αερισμό.
Σημαντικό: πολλές μολύνσεις εγκαθίστανται νωρίς (στην άνθηση) αλλά τα συμπτώματα εκδηλώνονται όψιμα ή/και μετασυλλεκτικά, στην αποθήκευση.
Συνθήκες που αυξάνουν τον κίνδυνο:
🔹 Παρατεταμένες βροχές ή υψηλή υγρασία κατά την άνθηση.
🔹 Καλλιέργειες με έντονη σκίαση και περιορισμένο αερισμό.
🔹 Έλλειψη καλής φυτοπροστασίας για άλλα παθογόνα που δημιουργούν πύλες εισόδου (π.χ. τραυματισμοί από έντομα, εγκαύματα).
🔹 Μη σωστά απολυμασμένες αποθήκες, κιβώτια, επιφάνειες συσκευασίας.
Διαφόρες στα συμπτώματα σε σχέση με άλλες ασθένειες:
Η εσωτερική σήψη από A. alternata πρέπει να διαφοροποιείται από:
🔹 Aspergillus niger (μαύρη σήψη κάλυκα): έντονη μαύρη εξάνθηση στην περιοχή του κάλυκα, συχνά εμφανέστατη εξωτερικά.
🔹 Botrytis cinerea (γκρίζα μούχλα): γκρίζα εξάνθηση, μαλακή σήψη, συχνά σε τραυματισμένους καρπούς.
🔹 Penicillium spp.: γαλαζοπράσινη εξάνθηση, πιο συχνά σε τραυματισμένους ή πληγωμένους καρπούς.
🔹 Κλειδί για Alternaria: έντονος μαύρος μεταχρωματισμός εσωτερικών ιστών με μαύρες εξανθήσεις, συχνά χωρίς εμφανή εξωτερική αλλοίωση του καρπού.
Διαχειριστικές πρακτικές:
1. Υγιεινή - Καλλιεργητικά μέτρα
🔹 Αποφυγή τραυματισμών κατά τη συγκομιδή, μεταφορά και συσκευασία.
🔹 Χρήση καθαρών κιβωτίων και υλικών συσκευασίας.
🔹 Απομάκρυνση και καταστροφή τραυματισμένων ή ύποπτων καρπών στον αγρό και στο συσκευαστήριο.
🔹 Καλή απολύμανση αποθηκών και θαλάμων συντήρησης.
🔹 Προσεκτική ρύθμιση συνθηκών αποθήκευσης (θερμοκρασία, υγρασία) ώστε να μην ευνοείται ανάπτυξη μυκήτων.
2. Χημική προστασία (πριν τη συγκομιδή)
🔹 Σύμφωνα με όσα ήδη αναφέρεις και με τη διεθνή πρακτική: Ψεκασμός 7-10 ημέρες πριν τη συγκομιδή με κατάλληλα και εγκεκριμένα μυκητοκτόνα για σήψεις καρπών ροδιάς.
🔹 H χρήση πρέπει πάντα να είναι σύμφωνη με την εκάστοτε ελληνική νομοθεσία, την ετικέτα και τα MRLs).
🔹 Στοχευμένη προστασία για εσωτερική σήψη (άνθηση). Επειδή η μόλυνση από A. alternata γίνεται συχνά στην άνθηση: Συνιστάται ψεκασμός κατά την άνθηση με δραστικές όπως iprodione (όπου επιτρέπεται και είναι καταχωρημένη στη ροδιά) για τη μείωση των αρχικών μολύνσεων στο άνθος και στον κάλυκα.
Πολύ διαδεδομένος σαπροφυτικός και ευκαιριακά παθογόνος μύκητας.
Προσβάλλει πολυάριθμα είδη (κηπευτικά, δενδρώδεις καλλιέργειες, σπόρους), αλλά στη ροδιά συνδέεται κυρίως με εσωτερική σήψη των καρπών.
Συμπτώματα:
Εξωτερική εικόνα καρπού:
🔹 Συχνά χωρίς εμφανή εξωτερικά συμπτώματα.
🔹 Σε ορισμένες περιπτώσεις:
🔸 ελαφρά βυθισμένες ή σκουρόχρωμες κηλίδες γύρω από τον κάλυκα,
🔸 μικρές, δυσδιάκριτες περιοχές μεταχρωματισμού.
🔹 Γι’ αυτό η ασθένεια θεωρείται κυρίως «κρυφή» εσωτερική σήψη.
Εσωτερικό των καρπών (τυπικό διαγνωστικό στοιχείο):
🔹 Ιστοί κοντά στον κάλυκα ή κατά μήκος των χωρίων του καρπού:
🔸 αποκτούν σκούρο καστανό έως μαύρο χρώμα,
🔸 εμφανίζονται ξηρές ή μαλακές νεκρωτικές περιοχές.
🔹 Οι σπόροι/λόβοι (arils):
🔸 συχνά συρρικνώνονται,
🔸 χάνουν τη διαύγεια και γίνονται καστανοκόκκινοι ή μαύροι.
🔹 Η εσωτερική επιφάνεια της φλούδας και των χωρισμάτων καλύπτεται από:
🔸 μαύρη - ελαιοπράσινη εξάνθηση (κονιδιοφορίες και κονίδια Alternaria).
🔹 Προχωρημένες προσβολές συνοδεύονται από:
🔹 δυσάρεστη οσμή,
🔹 πλήρη υποβάθμιση του καρπού, μη εμπορεύσιμο προϊόν.
Βιολογία - Επιδημιολογία:
🔹 Ο μύκητας επιβιώνει:
🔸 σε φυτικά υπολείμματα,
🔸 σε έδαφος,
🔸 σε άλλους ξενιστές (ζιζάνια, γειτονικές καλλιέργειες).
🔹 Η μόλυνση των καρπών γίνεται:
🔸 κυρίως από τον κάλυκα και τα ανθικά υπολείμματα κατά την άνθηση και αμέσως μετά,
🔸 δευτερευόντως μέσω τραυματισμών της επιδερμίδας (χαλάζι, έντομα, μηχανικές πληγές).
🔹 Τα κονίδια μεταφέρονται με:
🔸 άνεμο, βροχή, εργαλεία, κιβώτια, επιφάνειες διαλογής και αποθήκευσης.
🔹 Ευνοϊκές συνθήκες:
🔸 υψηλή σχετική υγρασία και παρατεταμένη διαβροχή,
🔸 θερμοκρασίες 20-30°C,
🔸 πυκνοί οπωρώνες με κακό αερισμό.
Σημαντικό: πολλές μολύνσεις εγκαθίστανται νωρίς (στην άνθηση) αλλά τα συμπτώματα εκδηλώνονται όψιμα ή/και μετασυλλεκτικά, στην αποθήκευση.
Συνθήκες που αυξάνουν τον κίνδυνο:
🔹 Παρατεταμένες βροχές ή υψηλή υγρασία κατά την άνθηση.
🔹 Καλλιέργειες με έντονη σκίαση και περιορισμένο αερισμό.
🔹 Έλλειψη καλής φυτοπροστασίας για άλλα παθογόνα που δημιουργούν πύλες εισόδου (π.χ. τραυματισμοί από έντομα, εγκαύματα).
🔹 Μη σωστά απολυμασμένες αποθήκες, κιβώτια, επιφάνειες συσκευασίας.
Διαφόρες στα συμπτώματα σε σχέση με άλλες ασθένειες:
Η εσωτερική σήψη από A. alternata πρέπει να διαφοροποιείται από:
🔹 Aspergillus niger (μαύρη σήψη κάλυκα): έντονη μαύρη εξάνθηση στην περιοχή του κάλυκα, συχνά εμφανέστατη εξωτερικά.
🔹 Botrytis cinerea (γκρίζα μούχλα): γκρίζα εξάνθηση, μαλακή σήψη, συχνά σε τραυματισμένους καρπούς.
🔹 Penicillium spp.: γαλαζοπράσινη εξάνθηση, πιο συχνά σε τραυματισμένους ή πληγωμένους καρπούς.
🔹 Κλειδί για Alternaria: έντονος μαύρος μεταχρωματισμός εσωτερικών ιστών με μαύρες εξανθήσεις, συχνά χωρίς εμφανή εξωτερική αλλοίωση του καρπού.
Διαχειριστικές πρακτικές:
1. Υγιεινή - Καλλιεργητικά μέτρα
🔹 Αποφυγή τραυματισμών κατά τη συγκομιδή, μεταφορά και συσκευασία.
🔹 Χρήση καθαρών κιβωτίων και υλικών συσκευασίας.
🔹 Απομάκρυνση και καταστροφή τραυματισμένων ή ύποπτων καρπών στον αγρό και στο συσκευαστήριο.
🔹 Καλή απολύμανση αποθηκών και θαλάμων συντήρησης.
🔹 Προσεκτική ρύθμιση συνθηκών αποθήκευσης (θερμοκρασία, υγρασία) ώστε να μην ευνοείται ανάπτυξη μυκήτων.
2. Χημική προστασία (πριν τη συγκομιδή)
🔹 Σύμφωνα με όσα ήδη αναφέρεις και με τη διεθνή πρακτική: Ψεκασμός 7-10 ημέρες πριν τη συγκομιδή με κατάλληλα και εγκεκριμένα μυκητοκτόνα για σήψεις καρπών ροδιάς.
🔹 H χρήση πρέπει πάντα να είναι σύμφωνη με την εκάστοτε ελληνική νομοθεσία, την ετικέτα και τα MRLs).
🔹 Στοχευμένη προστασία για εσωτερική σήψη (άνθηση). Επειδή η μόλυνση από A. alternata γίνεται συχνά στην άνθηση: Συνιστάται ψεκασμός κατά την άνθηση με δραστικές όπως iprodione (όπου επιτρέπεται και είναι καταχωρημένη στη ροδιά) για τη μείωση των αρχικών μολύνσεων στο άνθος και στον κάλυκα.
