Bacillus subtilis

Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας Bacillus subtilis

Το Bacillus subtilis είναι ένα ωφέλιμο, σπορογόνο, Gram-θετικό βακτήριο εδάφους, με ευρεία χρήση στη βιολογική φυτοπροστασία, ως βιοδιεγέρτης και ως βελτιωτικό ριζοστρώματος. Θεωρείται γενικά ασφαλές (GRAS) για αγροτική και διατροφική χρήση, με πολλά εγκεκριμένα στελέχη (π.χ. QST 713, IAB/BS03) που χρησιμοποιούνται σε εμπορικά σκευάσματα.

Βασικά χαρακτηριστικά:

• Gram-θετικό, ραβδόμορφο βακτήριο.
• Σπορογόνο: σχηματίζει ανθεκτικές ενδοσπόρες που επιβιώνουν σε ξηρασία, UV, θερμοκρασιακές μεταβολές.
• Ανήκει στο γένος Bacillus, με πολλά ωφέλιμα στελέχη για γεωργία και βιομηχανία.

Οικολογία και Περιβάλλον:

• Φυσικό μέλος της μικροχλωρίδας του εδάφους και της ριζόσφαιρας.
• Αποικίζει επιφάνειες ριζών και τη ζώνη γύρω από τις ρίζες (ριζόσφερα), όπου αλληλεπιδρά με φυτά και άλλους μικροοργανισμούς.

Χρήσεις στη γεωργία και Βιολογικός έλεγχος παθογόνων:

• Ο Bacillus subtilis δρα ως βιοπαρασιτοκτόνο και ανταγωνιστικός μικροοργανισμός έναντι πολλών εδαφογενών και επιφανειακών παθογόνων μυκήτων, όπως: Fusarium spp. Botrytis cinerea, Pythium spp., Rhizoctonia solani, Alternaria spp.
• Βασικοί μηχανισμοί: Ανταγωνισμός για θρεπτικά στοιχεία και χώρο, Αποικίζει γρήγορα τη ριζόσφαιρα και τις επιφάνειες των φυτών (colonization exclusion). «Πιάνει θέση» πριν από τα παθογόνα, μειώνοντας τη δυνατότητά τους να εγκατασταθούν.
• Παράγουν λιποπεπτίδια (π.χ. surfactin, iturin, fengycin, ανάλογα με το στέλεχος) και άλλα δευτερογενή μεταβολίτες που, αναστέλλουν τη βλάστηση σπορίων, διαταράσσουν τις μεμβράνες των μυκήτων, μειώνουν το μήκος υφών και την ικανότητα μόλυνσης.
• Δημιουργεί βιοφίλμ στις ρίζες, που λειτουργεί ως «βιολογική ασπίδα» έναντι παθογόνων. 
• Το Bacillus subtilis μπορεί να ενεργοποιήσει την Induced Systemic Resistance (ISR) στα φυτά: τους αντιοξειδωτικούς και αμυντικούς μηχανισμούς του φυτού, Το φυτό αντιδρά ταχύτερα και εντονότερα σε μελλοντική επίθεση παθογόνων, 
• Βελτίωση ριζικού συστήματος & ανάπτυξης: Ορισμένα στελέχη Bacillus subtilis διεγείρου την ανάπτυξη ριζών, και Βελτίωνουν την πρόσληψης θρεπτικών στοιχείως, ορισμένα στελέχη παράγουν IAA (αυξίνη)

Πλεονεκτήματα:

• Πολλά σκευάσματα είναι εγκεκριμένα για χρήση σε βιολογικά συστήματα (ανάλογα με τη νομοθεσία & το στέλεχος).
• Συνδυάζουν βιολογικό έλεγχο, ενίσχυση ανάπτυξης και επέκταση φυσικής αντοχής του φυτού.
• Έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής σε σκευάσματα και αντοχή σε δύσκολες αποθηκευτικές/περιβαλλοντικές συνθήκες.
• Είναι ασφαλείς για τον άνθρωπο και περιβάλλον όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με την ετικέτα.

Περιορισμοί:

• Η εγκατάσταση τους (αποικισμός) εξαρτάται από υγρασία, θερμοκρασία, pH, οργανική ουσία κ.λπ. Σε πολύ δυσμενή περιβάλλοντα (π.χ. έντονα απολυμασμένα εδάφη, ακραία pH) η δράση του μπορεί να είναι περιορισμένη.
• Δεν αντικαθιστά άμεσα ένα ισχυρό μυκητοκτόνο όταν υπάρχει υψηλή, εγκατεστημένη προσβολή, η χρήση τους πιο αποτελεσματική προληπτικά και σε πρώιμα στάδια.
• Διαφορετικά στελέχη (π.χ. QST 713, IAB/BS03) έχουν διαφορετικό προφίλ δράσης, σταθερότητας και φάσμα παθογόνων.
• Είναι σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες του συγκεκριμένου σκευάσματος (καλλιέργεια, δόση, χρόνος εφαρμογής).